Σεισμοί

Ένας οδηγός ενημέρωσης και προετοιμασίας

Προτού αναλύσουμε τον οδηγό θα πρέπει να κατανοήσουμε τι είναι ο σεισμός....

 

Σεισμός είναι η αισθητή ανατάραξη της επιφάνειας ενός ουράνιου σώματος λόγω απότομων μετακινήσεων μαζών, που συνοδεύεται από σεισμικά κύματα που μεταφέρουν την ενέργεια του σεισμού. Σε πλανήτες με στερεό φλοιό, όπως η γη, οι σεισμοί προκαλούν ανατάραξη της επιφάνειας του φλοιού και ο σεισμός γίνεται έτσι αισθητός από τους ανθρώπους.

 

Πως μετράμε και καταλαβαίνουμε έναν σεισμό;

Μέγεθος  και  ένταση ενός σεισμού:

  • Μέγεθος (Μ) ενός σεισμού είναι το μέτρο της ενέργειας που εκλύεται από την εστία κατά τη διάρκεια της δόνησης. Η πιο γνωστή κλίμακα για τον υπολογισμό του μεγέθους είναι η κλίμακα Richter. Το μεγαλύτερο μέγεθος σεισμού, από τότε που υπάρχουν ενόργανες καταγραφές μέχρι σήμερα, είναι 9,5 βαθμοί της κλίμακας Richter (σεισμός Χιλής, 1960).

  • Ένταση του σεισμού είναι το μέτρο των μακροσεισμικών αποτελεσμάτων – επιπτώσεων του σεισμού στο έδαφος, στις κατασκευές και  στους ανθρώπους. Υπάρχουν διάφορες κλίμακες Μακροσεισμικής Έντασης, η 12βάθμια κλίμακα Mercalli είναι η μία από τις εμπειρικές κλίμακες που χρησιμοποιούνται για την υπολογισμό της έντασης.

                                                                                               12βάθμια κλίμακα Mercalli

 


Κλίμακα επικινδυνοτητας σεισμών στην ελλάδα ( Ι = Μικρή πιθανότητα, ΙΙ = Μεσαία πιθανότητα, ΙΙΙ = Μεγαλή πιθανότητα πρόκλησης σεισμού)

 

Επιπτώσεις του σεισμού στο δομημένο περιβάλλον:

Οι βλάβες που προκαλούνται στις κατασκευές και στα τεχνικά έργα εξαρτώνται κυρίως από:

  • το μέγεθος του σεισμού
  • το εστιακό βάθος
  • τη θέση του επίκεντρου
  • διάρκεια σεισμικής δόνησης
  • την απόσταση της εστίας από τον τόπο παρατήρησης
  • το μέσο διάδοσης των σεισμικών κυμάτων
  • το έδαφος θεμελίωσης
  • τα ποιοτικά χαρακτηριστικά (τρωτότητα) και από τις ιδιότητες των ίδιων των κατασκευών (σχήμα κάτοψης, κατανομή της ακαμψίας στους ορόφους κ.λπ.)
  • τις ιδιότητες των ίδιων των κατασκευών (π.χ. ιδιοπερίοδος της κατασκευής, κ.λπ.).


Μετά από έναν ισχυρό σεισμό βλάβες παρατηρούνται στις κατασκευές, στα τεχνικά έργα, σε δίκτυα τηλεπικοινωνιών, ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και ύδρευσης καθώς και σε οδικούς άξονες, σιδηροδρομικό δίκτυο, γέφυρες και λιμάνια.

 

  • Βλάβες στο δίκτυο Τηλεπικοινωνιών:Συνήθως κατά τη διάρκεια και μετά από ισχυρούς σεισμούς διακόπτεται η λειτουργία των σταθερών και των κινητών τηλεφώνων (π.χ. σεισμός Πάρνηθας 1999). Έτσι απομονώνεται η σεισμόπληκτη περιοχή από τις υπόλοιπες.

  • Βλάβες σε οδικούς άξονες, σιδηροδρομικό δίκτυο, γέφυρες ή λιμάνια: Προβλήματα πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές δημιουργούνται λόγω βλαβών σε οδικούς άξονες, στο σιδηροδρομικό δίκτυο, σε γέφυρες ή σε λιμάνια, που δυσχεραίνουν το έργο των εμπλεκόμενων φορέων στις επιχειρήσεις διάσωσης και παροχής βοήθειας.

Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί:


Πυρκαγιές.

Εκδηλώνονται συχνά μετά από σεισμικές δονήσεις από διαρροές αερίου για οικιακή χρήση (π.χ. φυσικού αερίου ή υγραερίου) λόγω βλαβών στο δίκτυο, από ανάφλεξη καυσίμων (π.χ. πετρελαίου) και από την δημιουργία βραχυκυκλωμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι καταστροφές είναι μεγαλύτερες από αυτές του σεισμού



Πυρκαγιά στο San Francisco μετά το σεισμό της Loma Prieta το 1989

Πλημμύρες.

Οι πλημμύρες μετά από ισχυρή σεισμική δόνηση οφείλονται σε βλάβες στα δίκτυα ύδρευσης ή στα φράγματα, σε αλλαγή της κοίτης των ποταμών, σε θαλάσσια κύματα βαρύτητας (tsunamis)



Το πιο πρόσφατο Tsunami στην ελλάδα ήταν το 2020 μετά από τον σεισμό των 6.7 Ριχτερ στην περιοχή της Σάμου όπου τα κύμματα έφτασαν τα 3,35 μέτρα


Προσεισμικά Μέτρα Προστασίας σε Ατομικό και Οικογενειακό Επίπεδο


Είναι απαραίτητο προσεισμικά το κάθε άτομο και η κάθε οικογένεια να μεριμνήσει για:

 

Έλεγχο κτιρίου:

 

  • Οι βλάβες στις κατασκευές, η μερική ή ολική κατάρρευσή τους, είναι κυρίως υπεύθυνες, και για τις απώλειες της κινητής περιουσίας και των ίδιων των ανθρώπινων ζωών. Γι αυτό λοιπόν προσεισμικά πρέπει να μεριμνούμε για τη στατική επάρκεια του κτιρίου στο σεισμό.

  • Οι μηχανικοί σήμερα έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάζουν και να κατασκευάζουν αντισεισμικές κατασκευές με λογικό κόστος παρέχοντας σημαντική ασφάλεια. Όλα τα νέα κτίρια χτίζονται με βάση τις διατάξεις του Ελληνικού Αντισεισμικού Κανονισμού 2000 (Ε.Α.Κ. - 2000) που έχει τεθεί σε εφαρμογή από το 2000.

  • Πρέπει όμως να γίνει κατανοητό απ' όλους ότι ο σεισμός δεν είναι φαινόμενο που πλήττει μερικούς και τους άλλους τους αφήνει αδιάφορους. Ο καθένας οφείλει να ευαισθητοποιηθεί γιατί όλες οι περιοχές της Ελλάδας μπορούν να πληγούν από σεισμό. Το γεγονός ότι κάποια περιοχή δεν έχει παρουσιάσει σχεδόν ποτέ σεισμική δραστηριότητα δε σημαίνει ότι αυτή δεν θα πληγεί από σεισμό στο μέλλον. Εξάλλου δεν υπάρχει περιοχή στη χώρα μας που να μην έχει αισθανθεί σεισμό.

 

Ενημέρωση:

  • Απαραίτητη είναι η ανάγνωση σχετικών εντύπων, η πλοήγηση σε σχετικούς δικτυακούς τόπους (π.χ. www.oasp.gr) και η παρακολούθηση ενημερωτικών εκδηλώσεων για την αντισεισμική προστασία.

  • Όλα τα μέλη της οικογένειας θα πρέπει να λαμβάνουν μέρος και σε ασκήσεις ετοιμότητας (π.χ. στο σχολείο τα παιδιά, στο χώρο εργασίας οι γονείς).

  • Επίσης, κάποιο ή κάποια από τα μέλη της οικογένειας πρέπει να είναι σε θέση να προσφέρουν πρώτες βοήθειες σε άτομα που τις έχουν ανάγκη


    Όλα τα μέλη της οικογένειας πρέπει να γνωρίζουν:

    1. Τι πρέπει να κάνουν κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος της σεισμικής δόνησης (π.χ. κάλυψη κάτω ένα γερό ξύλινο τραπέζι ή γραφείο, κρατώντας το γερά από το πόδι, ώστε να αποφευχθεί μετακίνησή του)

    2. Ποια είναι τα τηλέφωνα που μπορούν να καλέσουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (π.χ. 112, Πυροσβεστική Υπηρεσία, Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας, Αστυνομία)

    3. Πού βρίσκονται οι διακόπτες του ηλεκτρικού ρεύματος, του νερού ή του φωταερίου - φυσικού αερίου και πώς μπορεί να διακοπεί η παροχή τους

    4. Πώς μπορούν να καταπολεμηθούν μικροπυρκαγιές που πιθανόν να εκδηλωθούν από διαρροές ή βραχυκυκλώματα  

    5. Ποια είναι τα πιο ασφαλή σημεία του σπιτιού (π.χ. μακριά από τζαμαρίες, καθρέφτες, πίνακες ή βαριά έπιπλα).


    Συμβουλή: 

Η συμμετοχή των μελών της οικογένειας σε ασκήσεις ετοιμότητας προσεισμικά, θα οδηγήσει στην εμπέδωση της σωστής αντισεισμικής συμπεριφοράς και θα βοηθήσει στην επικράτηση ήρεμου κλίματος σε περίπτωση πραγματικού σεισμού.


Σύνταξη οικογενειακού σχεδίου έκτακτης ανάγκης:

Εάν ο σεισμός εκδηλωθεί κατά τη διάρκεια εργάσιμης ημέρας, τα μέλη της οικογένειας είναι πιθανόν να είναι διασκορπισμένα (π.χ. τα παιδιά μπορεί να βρίσκονται στο σχολείο και οι γονείς στις εργασίες τους).


Στο οικογενειακό σχέδιο πρέπει να έχει γίνει πρόβλεψη για:


  • Τον τρόπο επικοινωνίας των μελών μεταξύ τους.

  • Την συνάντηση των μελών της οικογένειας: 
    Θα πρέπει να οριστεί από τώρα ένας χώρος καταφυγής που να τον γνωρίζουν όλα τα μέλη της οικογένειας, στον οποίο θα συγκεντρωθούν σε περίπτωση σεισμικής δόνησης. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να έχει γίνει ενημέρωση των γονιών για το σχολικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Έτσι θα γνωρίζουν το σημείο συγκέντρωσης των μαθητών (προαύλιο ή άλλος γειτονικός, στο σχολείο, χώρος) και θα μπορούν να παραλάβουν τα παιδιά τους.

  • Το δίκτυο υποστήριξης  τωνΑμεΑ:
     Για τα άτομα με ειδικά προσωρινά ή μόνιμα προβλήματα (π.χ. άτομα με κινητικά προβλήματα) θα πρέπει προσεισμικά να υπάρξει μέριμνα ώστε να δημιουργηθεί ένα Δίκτυο Υποστήριξης από φίλους, συγγενείς ή γείτονες που θα μπορεί να τους βοηθήσει μετά από έναν ισχυρό σεισμό

 

Σημαντική είναι και η προμήθεια απαραίτητων υλικών...

Τα εφόδια  πρέπει να βρίσκονται σε ασφαλές αλλά εύκολο σε πρόσβαση σημείο του σπιτιού. Το κάθε μέλος θα πρέπει να γνωρίζει πού βρίσκονται και πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Τα κυριότερα εφόδια έκτακτης ανάγκης είναι τα ακόλουθα καθώς και ότι θεωρεί απαραίτητο το κάθε μέλος της οικογένειας (π.χ. κλειδιά, φάρμακα):

 

  • ένα κουτί πρώτων βοηθειών και κάποια φάρμακα
  • ένας φακός με μπαταρίες

  • μία σφυρίχτρα

  • ένα φορητό ραδιόφωνο με μπαταρίες

  • Θα πρέπει επίσης να έχει αγοραστεί πυροσβεστήρας , να έχει στερεωθεί με ασφάλεια σε γνωστό σε όλους σημείο του σπιτιού.
  • Μαζί με τις προμήθειες έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να έχουν τοποθετηθεί και κάποια χρήσιμα, για την οικογένεια, έγγραφα. Φρόνιμο είναι τα έγγραφα αυτά να υπάρχουν και σε αντίγραφα σε άλλο σημείο του σπιτιού.



    Οργάνωση φαρμακείου εκτάκτης ανάγκης:

    • Αρκετά ζευγάρια Γάντια μιας χρήσης LATEX.
    • Γάζες αποστειρωμένες .
    • Λευκοπλάστ (ρολό).
    • Ισοθερμική κουβέρτα .
    • Αιμοστατικό λάστιχο.
    • Υλικά για αντιμετώπιση εγκαυμάτων.
    • Ελαστικοί επίδεσμοι διαφόρων μεγεθών.
    • Τριγωνικό επίδεσμο.
    • Παραμάνες ασφαλείας.
    • Τσιρότα διαφόρων διαστάσεων.
    • Στιγμιαία παγοκομπρέσα.
    • Στιγμιαία θερμοκομπρέσα.
    • Φυσιολογικός ορός σε αμπούλες και φιάλη.
    • Φυσικά δάκρια.
    • Λαβίδα πλαστική
    • Ψαλίδι μεταλλικό.
    • Κολάρο από αφρώδες υλικό.
    • αντιπυρετικά.
    • Αντιόξινα για στομαχικές διαταραχές.

     

Εθελοντική Δράση:

  • Οι εθελοντικές οργανώσεις που είναι ενταγμένες στο μητρώο της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας σε περιπτώσεις σεισμικών εκτάκτων αναγκών μπορούν να αναλάβουν δράσεις πολιτικής προστασίας προς υποβοήθηση του έργου της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ή των Αρμόδιων φορέων (υποστήριξη ραδιοεπικοινωνιών, ανάπτυξη σκηνών σε χώρους καταυλισμού, κ.α.).
  • Οι δράσεις των εθελοντικών ομάδων θα πρέπει να αποτελούν μέρος των επιχειρησιακών αναγκών που καθορίζονται από τα Συντονιστικά Νομαρχιακά Όργανα (Σ.Ν.Ο.), και ο συντονισμός των ομάδων γίνεται από το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας της Νομαρχίας.

     

    Συμμετοχή εθελοντών - εθελοντικών ομάδων:

    Οι εθελοντικές οργανώσεις πολιτικής προστασίας συμπεριλαμβάνονται στο σχεδιασμό της Πολιτείας για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών από τους σεισμούς. Οι δράσεις τους πρέπει να προβλέπονται - να αναφέρονται στο μνημόνιο ενεργειών του οικείου Δήμου, της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και της Περιφέρειας, όπου αναγράφονται οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν ανά φορέα με στόχο τον αντίστοιχο σχεδιασμό έκτακτης λόγω σεισμού ανάγκης.

     

    Επιμέλεια άρθρου: Κώστας Χι. ( Πιστοποιημένος Διασώστης ).

     

 


Κωστας Χι

2 Blog posts

Comments